ಹಾಕಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಯೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಹಾಕಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವದಿಂದಲೂ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಇದೇ ವೇಳೆ ಭಾರತದ ಹಾಕಿ ತಂಡಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ನಾಯಕರು ಆಟವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಕೀರ್ತಿ ತರುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೊದಲು ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ಲೆಜೆಂಡ್ ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರರೆಂದರೆ, ಧ್ಯಾನ್ ಚಂದ್, ಜೈಪಾಲ್ ಸಿಂಗ್ ಮುಂಡಾ ಮತ್ತು ಲಾಲ್ ಬೊಖಾರಿ.

ಜೈಪಾಲ್ ಸಿಂಗ್ ಮುಂಡಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೊದಲು ಭಾರತದ ಹಾಕಿ ತಂಡದ ಮೊದಲ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 1928ರ ಆಮ್ಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಈ ವೇಳೆ ಭಾರತ ತಂಡ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಜಾರ್ಖಂಡ್ನ ರಾಂಚಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಜೈಪಾಲ್ ಸಿಂಗ್, ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಫೈಸಲಾಬಾದ್ (ಈಗಿನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ)ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಲಾಲ್ ಶಾ ಬೊಖಾರಿ ಅವರು 1932ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಹಾಕಿ ತಂಡವನ್ನು ಚಿನ್ನದ ಪದಕಕ್ಕೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಭಾರತ ತಂಡವು ಗ್ರೂಪಿಸಂನಿಂದ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದಾಗ ಅವರನ್ನು ನಾಯಕ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.
1909ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಲಾಲ್ ಬೊಖಾರಿ 1932ರ ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ವಿಜೇತ ಭಾರತ ಹಾಕಿ ತಂಡದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಅವರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು.
ಧ್ಯಾನ್ ಚಂದ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸದೆ ಭಾರತದ ಹಾಕಿ ತಂಡದ ನಾಯಕರ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. 'ದಿ ವಿಝಾರ್ಡ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಧ್ಯಾನ್ ಚಂದ್ 1936ರಿಂದ 1948ರವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ತಂಡದ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು.
1928, 1932 ಮತ್ತು 1936ರಲ್ಲಿ ಸತತ ಮೂರು ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳಿಗೆ ಧ್ಯಾನ್ ಚಂದ್ ಕಾರಣರಾದರು. ಅವರ ಅಸಾಧಾರಣ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿಸಿತು.
ಈ ಮೂವರ ಹೊರತಾಗಿ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಹಾಕಿ ನಾಯಕರು ಭಾರತ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ನೋಟ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಕಿಶನ್ ಲಾಲ್ ಅವರು 1948ರಿಂದ 1952ರವರೆಗೆ ಭಾರತ ಹಾಕಿ ತಂಡದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ನಾಯಕತ್ವದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಹಾಕಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 1948ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದಿತು.
ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕೆ.ಡಿ. ಸಿಂಗ್ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಹಾಕಿ ತಂಡವು 1952ರಲ್ಲಿ ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.
ಭಾರತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಬಲ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸೀನಿಯರ್ ಅವರು 1947ರಿಂದ 1958ರವರೆಗಿನ ತಮ್ಮ ಹಾಕಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತಂಡದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಬಲ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ 1956ರ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಗೆಲುವಿನತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಈ ವೇಳೆ ಅವರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ಫೈನಲ್ನಲ್ಲಿ ಐದು ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಗೋಲು ಗಳಿಸುವ ಪರಾಕ್ರಮವು ಅವರಿಗೆ "ಗೋಲ್ ಮೆಷಿನ್' ಎಂಬ ಬಿರುದು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.