M Chinnaswamy: ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಐಕಾನಿಕ್ ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಇತಿಹಾಸ; ಅಂಕಿಅಂಶ, ಸ್ಮರಣೀಯ ಕ್ಷಣಗಳು

ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಮೂಲತಃ ಇದನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಅವರು 1977ರಿಂದ 1980ರವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (ಬಿಸಿಸಿಐ) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕಾರಣ, ನಂತರ ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಎಂದು ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಈ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸ್ಮರಣೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.

ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು 1969ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1970ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಸುಮಾರು 40,000 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆಸನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬೃಹತ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ.

ಇದು ಆರಾಮದಾಯಕ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳ ವೇಳೆ ಅದರ ರೋಚಕ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಐಪಿಎಲ್) ನಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು (ಆರ್‌ಸಿಬಿ) ತಂಡ ಆಡುವಾಗ.

ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಐಪಿಎಲ್ ಪಂದ್ಯದ ವೇಳೆ ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು (ಆರ್‌ಸಿಬಿ) ತಂಡವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬರುವ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಆಸನ ಕಡಿಮೆಯೇ ಆಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿಗರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ.

ಏಕೆಂದರೆ, ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ದೇಶೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ತವರು ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ. ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನ ವಿಶೇಷತೆಗಳೆಂದರೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವುದು.

ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಎಚ್‌ಎಎಲ್ ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿ, ವಿಧಾನಸೌಧ, ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಜನನಿಬಿಡ ರಸ್ತೆಗಳು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ. ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಆಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ರೋಮಾಂಚಕ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅನುಭವ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿನ ಪಿಚ್ ಕೂಡ ಚಿಕ್ಕ ಬೌಂಡರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿದೆ. ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಟರ್‌ಗಳು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದು ಪಂದ್ಯ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಹಾಗೂ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮತೋಲಿತ ಆಟದ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲದೆ, ಇತರೆ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು, ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಾಧ್ಯಮ ಬಾಕ್ಸ್, ವಿಐಪಿ ಆವರಣ, ಹಾಸ್ಪಿಟಾಲಿಟಿ ಸೂಟ್‌ಗಳು, ಅಭ್ಯಾಸ ನೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಅಲ್ಲದೆ, ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (ಬಿಸಿಸಿಐ)ಯ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿ (ಎನ್‌ಸಿಎ) ಕೂಡ ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಭಾರತ ತಂಡದ ಆಟಗಾರರು ತಮ್ಮ ಫಿಟ್ನೆಸ್, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಈಗಾಗಲೇ 2024ರ ಐಪಿಎಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಮಾರ್ಚ್ 25ರಂದು ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ರೋಮಾಂಚಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಕ್ಷನ್ ನಡೆಸಲು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸೋಲಾರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮಳೆ ಬಂದ ನಂತರ ನೀರು ಹೊರಹಾಕಲು ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಮೈದಾನ ಒಣಗಿಸಲು ಸಬ್-ಏರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್, ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸ್ವಂತ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪ್ರೀತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

2024ರಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಮುಂಬರುವ ಐಪಿಎಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳು

ಸೋಮವಾರ, ಮಾರ್ಚ್ 25: ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು vs ಪಂಜಾಬ್ ಕಿಂಗ್ಸ್
ಶುಕ್ರವಾರ, ಮಾರ್ಚ್ 29: ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು vs ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ನೈಟ್ ರೈಡರ್ಸ್
ಮಂಗಳವಾರ, ಏಪ್ರಿಲ್ 2: ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು vs ಲಕ್ನೋ ಸೂಪರ್ ಜೈಂಟ್ಸ್

2023ರಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಐಪಿಎಲ್ ಪಂದ್ಯ
ಸೋಮವಾರ, 2023ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 10: ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು vs ಲಕ್ನೋ ಸೂಪರ್ ಜೈಂಟ್ಸ್

ಕೊನೆಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯ
12 ನವೆಂಬರ್ 2023: ಭಾರತ vs ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್, ಭಾರತ 160 ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು

ಕೊನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯ
12 ಮಾರ್ಚ್ 2022: ಭಾರತ vs ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಭಾರತ 238 ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು

ಕೊನೆಯ ಟಿ20 ಪಂದ್ಯ
17 ಜನವರಿ 2024: ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ vs ಭಾರತ, ಭಾರತ 2ನೇ ಸೂಪರ್ ಓವರ್‌ನಲ್ಲಿ 10 ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು

ಎಂ. ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ (ಏಕದಿನ) ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು

ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ತಂಡ: ಭಾರತ, 15 ಪಂದ್ಯಗಳ ಗೆಲುವು
ಗರಿಷ್ಠ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಸ್ಕೋರ್: 12 ನವೆಂಬರ್ 2023ರಂದು ಭಾರತ ತಂಡ 4 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ 410 ರನ್
ಕಡಿಮೆ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಸ್ಕೋರ್: 26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡ 156 ರನ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಲೌಟ್
ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿ ಗೆಲುವು: 13
ಎರಡನೇ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿ ಗೆಲುವು: 15
ಸರಾಸರಿ ಇನಿಂಗ್ಸ್ ಸ್ಕೋರ್: 246 ರನ್
ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಬ್ಯಾಟರ್: ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್ 534 ರನ್
ಗರಿಷ್ಠ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ಕೋರ್: ರೋಹಿತ್ ಶರ್ಮಾ, ನವೆಂಬರ್ 2, 2013ರಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ 209 ರನ್
ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಬೌಲರ್: ಜಹೀರ್ ಖಾನ್ 14 ವಿಕೆಟ್
ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬೌಲಿಂಗ್ ಅಂಕಿಅಂಶ: ಯುವರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ 5/31 - 6 ಮಾರ್ಚ್, 2011

ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಸ್ಮರಣೀಯ ಕ್ಷಣಗಳು

* ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅತ್ಯಂತ ಅಪ್ರತಿಮ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸುನಿಲ್ ಗವಾಸ್ಕರ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ 10,000 ರನ್‌ಗಳ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರಾದರು. ಇದು 1987ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಡುವಿನ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

* ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಮಾರ್ಚ್ 2001ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿವಿಎಸ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಅವರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುನರಾಗಮನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಎಸ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ 281 ರನ್‌ಗಳ ಸ್ಮಾರಕ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಡಿದರು.

* ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ದಕ್ಷಿಣದ ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆ.

* ಫೆಬ್ರವರಿ 1999ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಡುವಿನ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನಿಲ್ ಕುಂಬ್ಳೆ ಅವರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕ್ಷಣವು ಅಪ್ರತಿಮವಾಗಿದೆ. ಬಲಗೈ ಸ್ಪಿನ್ನರ್ ಬೌಲರ್ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ 10 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಅಪರೂಪದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಎರಡನೇ ಬೌಲರ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು.

* ನವೆಂಬರ್ 2013ರಲ್ಲಿ ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್ ಅವರ ವಿದಾಯ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.

* ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ನಾಯಕ ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ ಅವರು ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸ್ಮರಣೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮೇ 2016ರಲ್ಲಿ ಕೊಹ್ಲಿ ಕಿಂಗ್ಸ್ XI ಪಂಜಾಬ್ ವಿರುದ್ಧ ಮಿಂಚಿದ್ದರು. ಇದು 50 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 113 ರನ್ ಗಳಿಸಿದ್ದರು.

* 2013ರಲ್ಲಿ ರೈಸಿಂಗ್ ಪುಣೆ ವಿರುದ್ಧ ಆರ್‌ಸಿಬಿ ದಿಗ್ಗಜ ಕ್ರಿಸ್ ಗೇಲ್ 66 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 175 ರನ್ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಇದೇ ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ, ಇದು ಟಿ20 ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.

* ಅಲ್ಲದೆ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ನೈಟ್ ರೈಡರ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಆರ್‌ಸಿಬಿ ಕೇವಲ 49 ರನ್ ಗಳಿಸಿ ಐಪಿಎಲ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ರನ್ ಕಲೆಹಾಕಿತ್ತು.